سپتیک تانک

مقدمه

 در سالهای اخیر کمبود منابع آب به یک بحران تبدیل شده است. با توجه به روند رو به رشد فعالیت های انسانی ورود آلاینده­ها به منابع آب های سطحی و زیرزمینی، موضوع تصفیه پساب اهمیت روز افزونی پیدا کرده است. از آنجایی که دسترسی به سیستم شبکه فاضلاب در تمام مناطق امکان پذیر نیست، استفاده از سیستمهای تصفیه در محل، امری ضروری می باشد. در این راستا با توجه به طراحی آسان و مقرون به صرفه بودن سیستم های سپتیک تانک ، استفاده از این سیستمها همواره مورد توجه بوده است.

سپتیک تانک

امروزه افزایش روز افزون شهرک های مسکونی و روستایی که دفع فاضلاب آنها با مشکل مواجه شده است، باعث شده تا نیاز به تصفیه خانه های کوچک بیش از پیش حس شود. از مهم ترین دلایل روی آوردن به تصفیه خانه های کوچک می توان به عدم دسترسی به شبکه فاضلاب شهری و کم بودن جمعیتی که نیاز به تصفیه دارند اشاره کرد. البته ممکن است بدلیل نزدیک بودن به منابع طبیعی با ظرفیت تصفیه بالا همانند دریا، از ساخت تصفیه خانه های پیشرفته اجتناب نمود و با صرفه جویی در هزینه های سرمایه گذاری، فاضلاب را ناقص تصفیه نمود و ادامه فرایند تصفیه را به طبیعت سپرد.در برخی موارد ممکن بدلایل اقتصادی از ساخت چند تصفیه خانه اجتناب کرد و به تصفیه خانه های کوچک روی آورد.

سپتیک تانک ها یکی از انواع تصفیه خانه های کوچک محسوب می شوند. سیستم های سپتیک تانک  (STS) گسترده ترین سیستم های جمع آوری، تصفیه و دفع فاضلاب های خانگی در سراسر جهان می باشند. استفاده از آنها خصوصا در مناطق روستایی که اتصال به سیستم شبکه فاضلاب اصلی در دسترس نیست و یا اجرای آن غیرعملی و پرهزینه می باشد، معمول تر است.

سپتیک تانک ساده ترین نوع تصفیه تک واحدی است که  تصفیه فیزیکی (ته نشینی و شناور سازی) و همچنین تصفیه بیولوژیکی ( به کمک باکتری های بی هوازی) به شکل همزمان در آن صورت میگیرد. همچنین بدلیل عدم استفاده از تجهیزات الکترومکانیکال، بسیاری از هزینه های پروژه را کاهش و از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه می باشد. در واقع عملکرد ابتدایی سپتیک تانکها شامل حذف جامدات از فاضلاب، انباشت و ذخیره سازی پسماند و لجن، تجزیه ی مواد جامد در یک فرآیند هضم بی هوازی و در نهایت تخلیه بخشی از فاضلاب تصفیه شده به چاه جاذب می باشد.

بیش از یک سوم از خانه ها در  ایرلند  و حدود 13 درصد از جمعیت استرالیا  و 25 درصد از خانواده ها در ایالات متحده از سیستم های سپتیک تانک استفاده می کنند.

در این سیستم ها، فاضلاب پس از ورود به تانک سپتیک به دلیل کاهش سرعت جریان قسمتی از مواد معلق خود را به صورت ته نشینی از دست می دهد و از سپتیک تانک خارج می شود و مواد ته نشین شده به صورت لجن در کف آن جمع می شوند . این لجن حاوی ارگانیسم های زنده مفیدی می باشد که از فاضلاب ورودی به عنوان غذا استفاده کرده و عمل تصفیه را انجام می دهد. به این دلیل حجم لجن در این سیستم تقریباً ثابت مانده و تا چندین سال نیاز به تخلیه ندارد. بیشتر سیستمهای سپتیک تانک در صورتی که جاگذاری، طراحی، ساخت و نگهداری مناسب داشته باشند، به طور موثر قادر به تصفیه مقرون به صرفه فاضلاب های خانگی هستند. برای اینکه زلالسازی فاضلاب بهتر انجام شود، معمولا سپتیک تانک ها را از دو یا سه قسمت با حجم های مختلف می سازند. به منظور بازدید، تمیزکاری و تعمیر کردن تانک، تعبیه منهول بر روی این سیستم ها ضروری است.

 

 

 

پساب خروجی سپتیک تانک

کارایی سپتیک تانک ها با توجه به کیفیت پساب خروجی و بررسی چاه جاذب آن ها مشخص می گردد.

در صورتی که پساب خروجی بدون تصفیه موثر به آبهای سطحی و یا زیرزمینی وارد شود، خطرات بالقوه ای برای سلامتی انسان و اکوسیستم های آبی دارد که این امر بستگی به عملکرد مخزن، زمان ماند پساب و فرآیندهای فیزیکی، بیولوژیکی و شیمیایی در داخل مخزن دارد. کیفیت پساب خروجی نیز به مواد آلی فاضلاب و استفاده از مواد شیمیایی در منازل که بر رشد و فعالیت باکتریها در مخزن تاثیر میگذارد بستگی دارد .پساب خروجی علت اصلی آلودگی باکتریایی منابع آب می باشد و در صورت نفوذ به منابع آب زیرزمینی مجاور، خطر شیوع انواع بیماری ها را به همراه دارد.

لاسک و همکاران در سال 2011  اظهار داشتند که در پساب خروجی باکتری های بیماری زا مانند اشرشیاکلی ،سالمونا و شیگلا حتی در مقدار بسیار کم می توانند باعث عفونت (اسهال، تهوع و هپاتیت) در انسان شوند. همچنین بسیاری از مطالعات، آلودگی فسفری آب های سطحی را به پساب خروجی مربوط دانسته اند. لذا برای کاهش خطرات زیست محیطی حاصل از ورود پساب خروجی به منابع آب باید نکات زیر را مد نظر قرار داد:

 § در صورتی که سطح آب های زیرزمینی پایین باشد و امکان ایجاد چاه جذب کننده فاضلاب موجود باشد، از چاههای فاضلاب سنتی استفاده میشود

. § در صورتی که سطح آبهای زیرزمینی بالا باشد و یا نفوذپذیری زمین زیاد نباشد، فاضلاب به کمک شبکه ای از لوله های سوراخ دار در زیرزمین و در عمق 45 تا 90 سانتیمتری پخش می شود. شیب لوله های پخش کننده 400/1 تا 500/1 انتخاب می شود.

مزایای استفاده از سپتیک تانک

مطابق مطالب گفته شده استفاده از سپتیک تانکها در تمامی مناطقی که دسترسی به سیستم شبکه فاضلاب به هر دلیلی وجود ندارد معمول است. طراحی و اجرای سپتیک تانک ها آسان می باشد و به علت عدم استفاده از وسایل الکترومکانیکال و همچنین عدم نیاز به اپراتور، هزینه های عملیاتی کاهش یافته و استفاده از این سیستم ها مقرون به صرفه می باشد. این سیستم ها عمر بالایی دارند و به دلیل استقرار در زیر زمین، مکانی را اشغال نمیکنند. این مزایا باعث شده است استفاده از این سیستم ها همواره مورد توجه قرار گیرد.